Αρχική Σελίδα
Νησιά-Μέλη
Δομή και Λειτουργία
Το Σήμα Αειφορίας
Αρχείο Ανακοινώσεων
Διεθνής Συνεργασία
Επικοινωνία - Συνδέσεις
  facebook
Αρχείο Ανακοινώσεων < Επιστροφή στον κατάλογο
Πλήρης κατάλογος με πρακτικά ημερίδων συνεδρίων και συναντήσεων εργασίας
Η πρόταση του Δικτύου Δάφνη για την υποδοχή των Α.Π.Ε. στα νησιά του Αιγαίου

Η ενέργεια στο επίκεντρο του σχεδιασμού για βιώσιμη ανάπτυξη

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μια πρόσφατη μελέτη της Ελληνικής Εταιρείας Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ) έδειξε ότι ο εθνικός στόχος για το 29% της ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ ως το 2020 δεν πρόκειται να επιτευχθεί αν δεν υπάρξει μια εκτεταμένη προσφυγή στην αιολική ενέργεια, ιδιαίτερα στα νησιά του Αιγαίου όπου και το μεγαλύτερο δυναμικό. Η επίτευξη του στόχου προϋποθέτει 8000-10000 MW σε επίπεδο χώρας για τον εν λόγω χρονικό ορίζοντα, αλλά το σύνολο της εγκατεστημένης ισχύος αυτή τη στιγμή (2008) δεν ξεπερνά το 900MW με μόλις 71MW για τα νησιά του Αιγαίου.

Η κατάσταση αυτή δικαιολογείται όχι από το φτωχό επενδυτικό ενδιαφέρον, αλλά από την ύπαρξη τεχνολογικών, γραφειοκρατικών και κοινωνικών εμποδίων. Στα ως άνω ήρθε να προστεθεί και η κρίση ρευστότητας από τις τράπεζες και τα υψηλά επιτόκια χορηγήσεων.
Όμως η εκμετάλλευση των ΑΠΕ σε μεγάλη κλίμακα στα νησιά, απαιτεί πράγματι εκτεταμένες εγκαταστάσεις και δυνατότητες διασύνδεσης (των νησιών μεταξύ τους και των νησιωτικών συμπλεγμάτων με την ηπειρωτική χώρα) πράγμα που υπερβαίνει βέβαια κατά πολύ τις τοπικές ανάγκες.

Από την άλλη μεριά, οι ενστάσεις για το τοπίο και τη φύση θα μπορούσαν να συζητηθούν στο πλαίσιο ενός ειλικρινούς διαλόγου και ποιοτικών μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, κυρίως μελετών για την ένταξη των ΑΠΕ στο τοπίο.
Κατά συνέπεια, τα νησιά μπορούν να αποτελέσουν εργαστήρια για την υλοποίηση της πράσινης περιφερειακής ανάπτυξης, την ανάπτυξη της καινοτομίας, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, τη συγκράτηση των τοπικών πληθυσμών, την προώθηση νέων επιχειρηματικών σχημάτων με τη συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης και μικρών επενδυτών με στόχο την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών τους και την εξασφάλιση του ενεργειακού τους εφοδιασμού, την εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας, την προστασία του περιβάλλοντος και τη συμβολή τους στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Ως εκ τούτου, τα νησιά μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη γενικότερη προσπάθεια για Πράσινη Ανάπτυξη. Βασικό κλειδί στην πορεία αυτή αποτελεί ο Ενεργειακός Σχεδιασμός που ξεκινά από την καταγραφή του σημερινού ενεργειακού προφίλ, εξετάζει το πραγματικό ενεργειακό δυναμικό, διερευνά τις κατάλληλες τεχνολογίες, εντοπίζει τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα, προτείνει τρόπους αντιμετώπισης των θεσμικών εμποδίων και εξετάζει τις διαθέσιμες επιλογές για τη χρηματοδότηση των έργων. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ενεργειακό Γραφείο Αιγαίου εκπόνησε Στρατηγική Μελέτη για την Εξοικονόμηση Ενέργειας, την προώθηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και τη μείωση των εκπομπών CO2 στα νησιά. Το πλήρες κείμενο βρίσκεται στην ιστοσελίδα http://www.aegean-energy.gr/gr/pdf/Strategic%20Energy%20Planning.pdf.

 

1. Τα εργαλεία για τον χωροταξικό σχεδιασμό

1.1 Το Ειδικό Χωροταξικό Σχέδιο των ΑΠΕ.

Ο νόμος αυτός (ΚΥΑ 49828/2008) ορίζει τις περιοχές που είναι ασύμβατες για τη χωροθέτηση των διαφόρων μορφών ΑΠΕ. Μια εφαρμογή του νόμου που πραγματοποιήθηκε από τη ΡΑΕ για την αιολική ενέργεια στα νησιά του Αιγαίου, είναι η μελέτη «Εκτίμηση της Φέρουσας Ικανότητας Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών για την Ανάπτυξη Αιολικών Σταθμών με την Εφαρμογή του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού για τις ΑΠΕ»  (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Εργαστήριο Πολεοδομικού και Χωροταξικού Σχεδιασμού). Το πλήρες κείμενο βρίσκεται στην ιστοσελίδα http://www.rae.gr/old/K2/MWC-Islands.pdf.

Η μελέτη περιλαμβάνει τα εξής:
  • Προσδιορισμός, ανά νησί, των τμημάτων του χώρου στα οποία είναι κατ’ αρχήν επιτρεπτή, με βάση το Ειδικό Πλαίσιο, η χωροθέτηση αιολικών πάρκων
  • Υπολογισμός του μέγιστου επιτρεπόμενου ποσοστού κάλυψης εδαφών από αιολικές εγκαταστάσεις (άρθρο 8 του ΕΠ-ΑΠΕ). (Ελήφθησαν υπόψιν περιορισμοί χωροθέτησης αιολικών πάρκων που τυχόν απορρέουν από τα ήδη εγκεκριμένα Γενικό, Περιφερειακά, και Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια και τον υποκείμενο σχεδιασμό χρήσεων γης (ΖΟΕ, ΕΠΜ...), ενώ επικουρικά λαμβάνονται υπόψη και τα υπό έγκριση Ειδικά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Τουρισμού και Βιομηχανίας.
  • Προσδιορισμός της φέρουσας ικανότητας για τρία σενάρια μεγέθους ανεμογεννητριών, ήτοι, 1 MW, 2 MW και 3 MW
  • Εκτίμηση μέγιστου δυναμικού ηλεκτροπαραγωγής από αιολική ενέργεια, ανά νησί, (τμήματα στα οποία είναι αποδεκτή η χωροθέτηση αιολικών πάρκων και μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδαφών) και το υφιστάμενο εκμεταλλεύσιμο αιολικό δυναμικό στα μη αποκλειόμενα τμήματα.
  • Συνολική αξιολόγηση, και προτάσεις στρατηγικής (τόσο για το δίκτυο διασύνδεσης μεταξύ επιμέρους νησιών και με την ηπειρωτική χώρα, όσο και για συμπληρωματικά ζητήματα, όπως πχ. τυχόν σκόπιμες μελλοντικές τροποποιήσεις του Ειδικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ ή του υπόλοιπου θεσμικού και σχεδιαστικού πλαισίου?χωροταξικού, πολεοδομικού ή περιβαλλοντικού--που περιλαμβάνει διατάξεις που επηρεάζουν τη χωροθέτηση των αιολικών πάρκων, τυχόν σκόπιμες υποστηρικτικές μελέτες κλπ.)

Η μελέτη αυτή, με χάρτες για κάθε νησί, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αντικειμενική βάση για τον τελικό υπολογισμό της φέρουσας ικανότητας και την χωροθέτηση των αιολικών πάρκων στα μη διασυνδεδεμένα νησιά.


1.2  Τα τοπικά χωροταξικά σχέδια (ΣΧΟΟΑΠ, ΓΠΣ)

Τα τοπικά χωροταξικά σχέδια (ΣΧΟΟΑΠ, ΓΠΣ) αποτελούν το βασικό εργαλείο για τον καθορισμό χρήσεων γης σε τοπικό επίπεδο (π.χ δημοτικό). Τα σχέδια αυτά θα πρέπει να εναρμονίζονται με τους υπερκείμενους νόμους (π.χ ΕΠ-ΑΠΕ) και να εξειδικεύουν τις κατευθύνσεις τους. Τα τοπικά χωροταξικά σχέδια μπορούν να διαφοροποιηθούν από τα όσα ορίζουν οι υπερκείμενοι νόμοι – π.χ για το μέγεθος και τη χωροθέτηση ενός αιολικού πάρκου - σε μικρό όμως βαθμό και ύστερα από επιστημονική τεκμηρίωση. Σε κάθε όμως περίπτωση απαιτείται η έγκρισή τους από την εποπτεύουσα αρχή (Περιφέρεια) η οποία και τελικώς αποφασίζει.

Για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από την εγκατάσταση ΑΠΕ και για την τεκμηρίωση των πιθανών ενστάσεων – εναλλακτικών λύσεων – αρχιτεκτονικής τοπίου κτλ. τα τοπικά χωροταξικά μπορούν να χρησιμοποιούν την Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση (Σ.Π.Ε.).

Με την υπ  αρ. ΥΠΕΧ?ΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ.107017/28.08.2006 ΚΥΑ  (ΦΕΚ 1225
Β΄/5.9.2006), μεταφέρθηκε η οδηγία ΣΠΕ στο εσωτερικό δίκαιο. Η ΣΠΕ πραγματοποιείται πριν από την έγκριση ενός σχεδίου ή προγράμματος ή την έναρξη της σχετικής νομοθετικής διαδικασίας, για σχέδια ή προγράμματα εθνικού, περιφερειακού, νομαρχιακού ή τοπικού χαρακτήρα τα οποία ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, σύμφωνα με την ΚΥΑ, σε διαδικασία ΣΠΕ, υπάγεται υποχρεωτικά η συντριπτική πλειονότητα των χωροταξικών και πολεοδομικών σχεδίων που προβλέπονται από τους ν. 2742/1999  και 2508/1997 και συγκεκριμένα τα Ειδικά και Περιφερειακά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού, τα Ρυθμιστικά Σχέδια και τα ΓΠΣ και τα ΣΧΟΟΑΠ (αλλά όχι οι πολεοδομικές μελέτες επέκτασης- αναθεώρησης και τα λοιπά πολεοδομικά σχέδια,  όπως αυτά του ν.δ. του 1923). Σε διαδικασία ΣΠΕ υπάγονται επίσης διάφορες κατηγορίες παραγωγικών ζωνών που προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία, όπως οι ΠΟΑΠΔ, οι ΠΟΤΑ και οι ΠΕΡΠΟ (αλλά όχι οι ΒΕΠΕ) καθώς και οι ΠΕΧΠ και τα ΣΟΑΠ του ν. 2742/1999.

Ως εκ τούτου, ΣΠΕ απαιτείται και για την ολοκλήρωση της διαδικασίας των εκπονούμενων ΣΧΟΟΑΠ και η οποία ΣΠΕ θα μπορούσε επιπλέον να περιλαμβάνει και τις επιπτώσεις από την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, εναλλακτικά σενάρια, καθώς και εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις στο τοπίο ή την αποφυγή των επιπτώσεων αυτών.


1.3  Η Διασύνδεση των Νησιών του Αιγαίου με το Ηπειρωτικό Σύστημα.

Οι διασυνδέσεις μεταξύ των νησιών και η διασυνδέσεις νησιών με το ηπειρωτικό δίκτυο αποτελούν επίσης στρατηγικό μέρος του σχεδιασμού για την ανάπτυξη των ΑΠΕ όχι μόνο στα νησιά, αλλά σε επίπεδο εθνικό, καθώς σχετίζονταιται απόλυτα με την ενεργειακή ασφάλεια των νησιών και με τις υποδομές για την επίτευξη των εθνικών στόχων. Η ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα αποτελεί πάγιο στόχο δεκαετιών με σκοπό την ελαχιστοποίηση της χρήσης πετρελαίου για την ηλεκτροδότηση των νησιών και τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση του δυναμικού των ΑΠΕ των νησιών. Οι επεκτάσεις του Συστήματος στις Κυκλάδες, στα Δωδεκάνησα, στην Κρήτη και στα νησιά του Βορείου Αιγαίου είναι οικονομικά και τεχνικά εφικτές και σχεδιάζεται η υλοποίησή τους έτσι ώστε να συνδεθεί το σύνολο των νησιών με πολλαπλά οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη για την εθνική και την τοπική οικονομία. Για την υλοποίηση αυτών των έργων, απαιτείται να λυθούν ζητήματα τεχνικά, χρηματοδοτικά, γραφειοκρατικά, ακόμα και ζητήματα κοινωνικής αποδοχής. Πρόσφατα ο Διαχειριστής του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΣΜΗΕ) παρουσίασε το σχέδιο διασύνδεσης των νησιών του Αιγαίου με το ηλεκτρικό ηπειρωτικό σύστημα της χώρας. Το πλήρες κείμενο βρίσκεται στην ιστοσελίδα http://www.desmie.gr/fileadmin/user_upload/Files/study/AIGAIA_DIASYNDESI_FASI_A_PERILIPSI.pdf.
Η γνώση της προόδου των έργων διασύνδεσης αποτελεί απαραίτητη συνιστώσα για την εκτίμηση των δυνατοτήτων ανάπτυξης ΑΠΕ στα νησιά με εξαγωγή της πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας.


1.4 Ανάπτυξη αιολικής ενέργειας σε προστατευόμενες περιοχές και περιοχές του δικτύου Natura 2000

Μολονότι η αιολική ενέργεια δεν απειλεί εν γένει την άγρια πανίδα και χλωρίδα, η άτοπη χωροθέτηση ή ο άστοχος σχεδιασμός αιολικών πάρκων είναι δυνατόν να έχουν δυσμενείς επιπτώσεις σε ευπαθή είδη και ενδιαιτήματα.
Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας σε προστατευόμενες φυσικές περιοχές. Αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές ισχύουν για το δίκτυο Natura 2000, το οποίο αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής για τη βιοποικιλότητα και σημαντικό εργαλείο στο πλαίσιο των προσπαθειών της ΕΕ για την αναχαίτιση και την αντιστροφή της απώλειας της βιοποικιλότητας έως το 2020 (το πλήρες κείμενο στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/environment/nature/natura2000/management/docs/Wind_farms.pdf
Βασική θέση της Επιτροπής είναι ότι το δίκτυο Natura 2000 δεν είναι σύστημα αυστηρά προστατευόμενων βιοτόπων όπου απαγορεύεται κάθε είδους ανθρώπινη δραστηριότητα. Αντίθετα, μπορεί να περιλαμβάνει δραστηριότητες όπως η ανάπτυξη ΑΠΕ, υπό των όρο ότι θα γίνουν σοβαρές μελέτες επιπτώσεων και αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων.
Με αυτές τις νέες κατευθυντήριες γραμμές παρέχεται στα κράτη μέλη και τη βιομηχανία σαφήνεια για την ανάληψη δραστηριοτήτων ανάπτυξης της αιολικής ενέργειας που να συνάδουν με τις απαιτήσεις του δικτύου Natura 2000.
Δεν πρόκειται για αλλαγή της νομοθεσίας ή της πολιτικής, αλλά απλώς για καθοδήγηση σχετικά με την ισχύουσα νομοθεσία. Σκοπός μας είναι να διασφαλίσουμε ότι θα επιτευχθούν οι στόχοι μας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τηρώντας παράλληλα τη νομοθεσία της ΕΕ για την προστασία των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας.
Στις κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας και της διατήρησης της βιοποικιλότητας σε προστατευόμενες περιοχές, υπογραμμίζεται η ανάγκη για αξιολόγηση των νέων αναπτυξιακών έργων.
Ειδικότερα, στις κατευθυντήριες γραμμές περιλαμβάνονται παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών και υποδεικνύονται τρόποι ανάπτυξης έργων αιολικής ενέργειας με τους οποίους είναι δυνατόν να αποφευχθεί η καταστροφή της φύσης σε ευαίσθητες περιοχές.
Ο στρατηγικός σχεδιασμός των αναπτυξιακών έργων αιολικών πάρκων σε ευρεία γεωγραφική κλίμακα αποτελεί έναν από τους αποτελεσματικότερους τρόπους για να ελαχιστοποιούνται οι επιπτώσεις των αιολικών πάρκων στην φύση και την άγρια πανίδα και χλωρίδα από τα πρώτα στάδια της διαδικασίας σχεδιασμού.
Με τον στρατηγικό σχεδιασμό δεν συγκροτείται απλώς πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο ανάπτυξης, αλλά περιορίζεται και ο κίνδυνος να προκύψουν σε μεταγενέστερα στάδια δυσκολίες και καθυστερήσεις σε επίπεδο μεμονωμένων έργων.


1.5 Κανονισμός αδειών παραγωγής

Ο νέος Κανονισμός Αδειών Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας από Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α (ΥΑ, 4 Οκτωβρίου 2011,  ΥΑΠΕ/Φ1/14810) κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 3 του άρθρου 5 του ν. 3468/2006 (ΦΕΚ Α΄129) συμπληρώνει προηγούμενους νόμους, εγκυκλίους και διατάξεις ως προς την τον υπολογισμό της φέρουσας ικανότητας των περιοχών του ΕΠ-ΑΠΕ και δίνει τη δυνατότητα μεταφοράς αιολικών πάρκων που έχουν πάρει άδεια παραγωγής σε γειτονικές περιοχές υπό την προϋπόθεσης της εξεύρεσης κατάλληλων οικοπέδων.
Αναλυτικότερα, οι βασικές αλλαγές που φέρνει ο νέος κανονισμός είναι μεταξύ άλλων οι εξής:
Η φέρουσα ικανότητα μιας περιοχής για να δεχθεί σταθμούς ΑΠΕ, δηλαδή το πότε μια περιοχή θεωρείται κορεσμένη ή όχι, καθορίζεται όχι από το πόσες άδειες παραγωγής έχουν εκδοθεί, αλλά και από το πόσα έργα έχουν λάβει έγκριση περιβαλλοντικών όρων (ΕΠΟ). Και τούτο διότι, ως γνωστόν, πολλές από τις άδειες παραγωγής, ουδέποτε υλοποιούνται. Δηλαδή, αφού θα έχει δοθεί άδεια παραγωγής, θα εξετάζεται η φέρουσα ικανότητα της περιοχής κατά το στάδιο χορήγησης της ΕΠΟ. Αν υπάρχει υπέρβαση, το έργο δεν θα λαμβάνει ΕΠΟ και, επομένως, η άδεια παραγωγής θα ανακαλείται.
Αποσαφηνίζεται η έννοια του κορεσμού για τη σύνδεση με το δίκτυο της ΔΕΗ. Διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος θεωρείται η δυνατότητα που έχει το υφιστάμενο δίκτυο σε συνδυασμό με τα προγραμματισμένα έργα επέκτασής του.
Το πλήρες κείμενο στη διεύθυνση: http://www.ypeka.gr/Default.aspx?tabid=362&sni[524]=1301&language=el-GR

 

2. Γενικές κατευθύνσεις για τις ΑΠΕ στα νησιά

2.1 Βιώσιμες πηγές ενέργειας για ανάπτυξη και περιβαλλοντική προστασία
Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα νέο σύνθετο ενεργειακό τοπίο: κλιματικές αλλαγές, ασφάλεια ενεργειακών αποθεμάτων, ανταγωνιστικότητα, οικονομική κρίση. Στην Ευρώπη, η εξάρτηση από τις εισαγωγές είναι σήμερα 50%. Τα αποθέματα υδρογονανθράκων εξαντλούνται, ενώ η ζήτηση από τις ασιατικές οικονομίες αυξάνει καθιστώντας την ενέργεια όλο και πιο ακριβή. Οι υποδομές χρειάζονται βελτίωση, δισεκατομμύρια ευρώ απαιτούνται για τα επόμενα 10 χρόνια για να καλυφθεί η προβλεπόμενη ενεργειακή ζήτηση και για να αντικατασταθεί ο «γερασμένος» εξοπλισμός, ενώ οι κλιματικές αλλαγές συσσωρεύουν νέα κόστη. Έτσι, η ενέργεια βρίσκεται  στο επίκεντρο του σχεδιασμού για  βιώσιμη ανάπτυξη,  και ενεργειακές επιλογές επηρεάζουν όλες τις πλευρές της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.
Δημιουργείται επομένως  η ανάγκη για  πολιτικές  που στοχεύουν στην ασφαλή, ανταγωνιστική και βιώσιμη ενέργεια ενισχύοντας δράσεις που μπορούν :

  • να δημιουργήσουν κίνητρα για ορθολογική χρήση των ενεργειακών πόρων και αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας
  • να διαμορφώσουν τις συνθήκες για ενεργειακή ασφάλεια και να ενισχύσουν τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας  και τεχνολογιών

Είναι ευρέως αποδεκτό ότι η βελτίωση του ενεργειακού μίγματος είναι πολύ σημαντικό βήμα για την επίτευξη των παραπάνω στόχων. Στην προσπάθεια αυτή, ο ρόλος των πρωτοβουλιών που θα αναληφθούν τόσο σε τοπικό ή περιφερειακό όσο και σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο είναι καθοριστικός.


2.2 Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και βιώσιμη ανάπτυξη

Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) είναι βασική παράμετρος  του στρατηγικού σχεδιασμού για βιώσιμη ανάπτυξη. Συμβάλλουν στη μείωση της εξάρτησης από ενεργειακές εισαγωγές και κατ’ επέκταση ενισχύουν την ενεργειακή αυτονομία διασφαλίζοντας ικανοποιητική ασφάλεια αποθεμάτων. Επιπλέον, οι ΑΠΕ μπορούν να ενδυναμώσουν την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, τουλάχιστον μακροπρόθεσμα, και να συντελέσουν στην περιφερειακή ανάπτυξη και την απασχόληση.
Μια ολοκληρωμένη ενεργειακή στρατηγική περιλαμβάνει μέτρα  που αξιοποιούν παράλληλα τόσο τις  τεχνολογίες ΑΠΕ, όσο και τις πρακτικές  εξοικονόμησης ενέργειας.  Η προώθηση της χρήσης βιώσιμης ενέργειας είναι πολύ σημαντική στα κτίρια, ιδιαίτερα στα δημόσια κτίρια όπου οι κοινοτικές αρχές και οι τοπικές ομάδες λήψης αποφάσεων έχουν την δυνατότητα να προβάλλουν καλές και αποτελεσματικές πρακτικές,  εκπαιδεύοντας και υποκινώντας παράλληλα τους πολίτες.  Ταυτόχρονα, οι τοπικές αρχές διαμορφώνουν νέα υψηλότερα πρότυπα για την ενεργειακή απόδοση και την ενσωμάτωση τεχνολογιών ΑΠΕ στα καινούρια δημόσια κτίρια.

H ολοκληρωμένη διαχείριση των ΑΠΕ αλληλεπιδρά με όλους τους τομείς που σχετίζονται με τη βιώσιμη ανάπτυξη (οικονομία, περιβάλλον, τεχνολογία, κοινωνία) και έτσι απαιτεί προσεκτικό σχεδιασμό και κοινωνική συναίνεση..


2.3 Σχέδια Βιώσιμης Ενέργειας στα νησιά

Ιδιαίτερα στα νησιά, παρά  τα ιδιαίτερα  τους χαρακτηριστικά  ή τις διαφορές ανάμεσα τους, εντοπίζονται  τυπικά χαρακτηριστικά που τα διαφοροποιούν από την Ηπειρωτική Χώρα. Στις νησιωτικές περιοχές  καταγράφονται κοινές ανάγκες και προτεραιότητες, αντίστοιχα προβλήματα και εμπόδια. Μερικά από αυτά τα χαρακτηριστικά είναι:

  • η απόσταση από την ηπειρωτική χώρα
  • οι περιορισμένοι  ενεργειακοί πόροι
  • η τροφοδοσία υγρών / υγροποιημένων καυσίμων, η οποία γίνεται μόνο διά θαλάσσης
  • οι μικρής κλίμακας αγορές, άρα αρνητικές οικονομίες κλίμακας
  • τα ευαίσθητα οικοσυστήματα

Μέχρι σήμερα, η κάλυψη των ηλεκτρικών αναγκών των νησιωτικών περιοχών πραγματοποιείται -κυρίως- με την εγκατάσταση αυτόνομων σταθμών παραγωγής (ΑΣΠ) με καύσιμο diesel. Οι ΑΣΠ εγκαθίστανται, κατά κανόνα, στα μεγάλα (σε σχέση με την ενεργειακή κατανάλωση) νησιά ενός νησιωτικού συγκροτήματος και τροφοδοτούν και τα μικρότερα γειτονικά νησιά τα οποία διασυνδέονται υπό Μέση Τάση (ΜΤ).
Η λειτουργία των ΑΣΠ στα ευαίσθητα οικοσυστήματα των νησιών είναι ιδιαίτερα προβληματική, τόσο λόγω της χρήσης συμβατικών καυσίμων για τη λειτουργία τους, όσο και λόγω της θέσης τους εντός ή πλησίον αστικών κέντρων και εν γένει κατοικημένων/τουριστικών περιοχών. Επιπλέον, οι υφιστάμενοι ΑΣΠ είναι σήμερα σταθμοί με γερασμένο εξοπλισμό και δεν επαρκούν για να καλύψουν την πολύ υψηλή εποχιακή αιχμή λόγω τουρισμού, ιδιαίτερα σε νησιά με υψηλούς ρυθμούς αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι δυνατότητες για την επέκταση ή τη μετεγκατάστασή τους σε νέες κατάλληλες θέσεις είναι εξαιρετικά περιορισμένες.    
Εξ αιτίας αυτού, η παραγωγή στα νησιά έχει ένα επιπλέον κόστος της τάξεως των 500 εκ. € ετησίως σε σχέση με τους σταθμούς στην ηπειρωτική χώρα, χωρίς εντούτοις να μπορεί να εξασφαλίσει την επιθυμητή ποιότητα ρεύματος. Στο ποσόν αυτό δεν συμπεριλαμβάνονται περιβαλλοντικά κόστη, συναλλαγματικές επιβαρύνσεις κτλ. Κατά συνέπεια, κατά την στάθμιση των επιπτώσεων των ΑΠΕ στο νησιωτικό περιβάλλον, θα πρέπει να συνυπολογίζονται και τα ως άνω κόστη, που βαρύνουν τόσο τις τοπικές κοινωνίες, όσο και την κοινωνία στο σύνολό της.
Έχει διαπιστωθεί ότι οι νησιωτικές περιοχές διαθέτουν υψηλό – ανεκμετάλλευτο – δυναμικό ΑΠΕ και σημαντικά περιθώρια για Εξοικονόμηση Ενέργειας (ΕΞΕ). Η ανάπτυξη και υλοποίηση σχεδίων βιώσιμης ενέργειας στα νησιά, θα πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα, καθώς παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο, συμβάλλοντας αποφασιστικά:

  • στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών τους και στην ασφάλεια του ενεργειακού τους εφοδιασμού
  • στο παράλληλο περιορισμό εισαγωγών ορυκτών καυσίμων
  • στην εξοικονόμηση ενέργειας και πόρων
  • στην προστασία του περιβάλλοντος (μείωση εκπομπών)
  • στην επίτευξη των εθνικών στόχων (αύξηση ποσοστού  διείσδυσης των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα και επιτυχή ενσωμάτωση των Ευρωπαϊκών Οδηγιών και νομοθετικών ρυθμίσεων για την ενέργεια, το περιβάλλον και την βιώσιμη ανάπτυξη)
  • στην ανάπτυξη αειφόρων μορφών τουρισμού
  • στην εξασφάλιση εργασίας και στη συγκράτηση των πληθυσμών

Επομένως, η ανάπτυξη πολιτικών και μηχανισμών υποστήριξης  για εφαρμογές βιώσιμης ενέργειας σε νησιά είναι αναγκαία,σήμερα  -περισσότερο από ποτέ, και θα πρέπει να αποτελέσει βασικό στρατηγικό στόχο στον ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας.


2.4  Χωροταξικοί περιορισμοί για την εγκατάσταση μονάδων παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ
Για την εξεύρεση κατάλληλων θέσεων εγκατάστασης ενεργειακών  δραστηριοτήτων (εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων, μονάδες παραγωγής κλπ.) θα πρέπει να εξετασθούν κριτήρια αξιολόγησης καταλληλότητας θέσεων, όπως απόσταση από:

  •  οικισμούς
  • τουριστικές περιοχές
  • αρχαιολογικές περιοχές
  • περιοχές απόλυτης προστασίας της φύσης, πυρήνες εθνικών δρυμών, αισθητικά δάση κτλ. αλλά κυρίως από οικοτόπους προτεραιότητας
  • αξιόλογες ακτές κτλ.
  • ευαίσθητα οικοσυστήματα (πανίδα, χλωρίδα)
  • σημαντικές υποδομές (αεροδρόμια)

Επιπλέον, τόσο τα υφιστάμενα όσο και τα μελλοντικά τοπικά χωροταξικά σχέδια θα πρέπει να εναρμονιστούν με τις κατευθύνσεις και τους περιορισμούς των γενικών και ειδικών χωροταξικών σχεδίων. Στα νησιά στα οποία εφαρμόζεται θεσμοθετημένος σχεδιασμός (Σχέδια Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτής Πόλης – ΣΧΟΟΑΠ-, Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο – ΓΠΣ-, Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου – ΖΟΕ – κλπ.) και όπου καταγράφεται ζήτηση εγκατάστασης μονάδων πράσινης ενέργειας, είναι αναγκαία μια πιο λεπτομερής αξιολόγηση των χαρακτηρισμένων χρήσεων γης, ώστε:

  •  να εξευρεθούν συγκεκριμένες περιοχές εγκατάστασης, αναγκαίες για την επίτευξη των εθνικών στόχων
  • να εξακριβωθεί ο βαθμός συμβατότητας των επιλεγμένων ζωνών, με βασικό κριτήριο οι πιθανές αλλαγές στις θεσμοθετημένες χρήσεις να μην αντιστρατεύονται βασικές κατευθύνσεις των θεσμοθετημένων σχεδίων, επιβάλλοντας έτσι μερική μόνον και ήσσονος σημασίας τροποποίησή τους.

Λόγω του ότι οι περιοχές προστασίας με θεσμοθέτηση (προεδρικά διατάγματα) και με διαχείριση (φορείς διαχείρισης) δεν έχουν προχωρήσει, το πλαίσιο αυτό παραμένει συνήθως ανενεργό διαιωνίζοντας μια κατάσταση ασάφειας μεταξύ των κοινωνικών ομάδων, η οποία λειτουργεί αρνητικά λόγω του ότι εκβιάζει παρεμβάσεις εν όψει ρυθμίσεων με άγνωστο χαρακτήρα και περιεχόμενο.


2.5  Ο ρόλος της κοινωνίας στο βιώσιμο ενεργειακό σχεδιασμό

Έρευνα του ΚΑΠΕ σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας οδήγησε σε χρήσιμα συμπεράσματα όσον αφορά την κοινωνική αποδοχή των ΑΠΕ και των τεχνικών ΕΞΕ. Σύμφωνα με αυτή, οι κοινωνικά πιο αποδεκτές και θεωρούμενες από τους Έλληνες ως πιο σημαντικές εφαρμογές είναι οι τεχνικές ΕΞΕ και οι τεχνολογίες ΑΠΕ στα κτίρια. Οι περισσότεροι (66,7%) πιστεύουν ότι οι ΑΠΕ μπορούν να εφαρμοστούν στην πόλη ή στον τόπο τους και ότι προς αυτήν την κατεύθυνση θα συνεισφέρουν κυρίως δράσεις διάδοσης και πληροφόρησης του κοινού. Το 70% θεωρεί ότι μπορεί να εφαρμόσει τεχνικές ΕΞΕ στην κατοικία, χωρίς όμως να είναι επαρκώς ενημερωμένο. Γενικά έχουν θετική αντιμετώπιση σε ατομικό επίπεδο, αλλά θεωρούν ότι δεν έχουν αρκετή πληροφόρηση. Περιμένουν ενημέρωση από τα ΜΜΕ και από το κράτος.
Από αυτά, προκύπτει η αναγκαιότητα μιας εθνικής στρατηγικής σε θέματα ενημέρωσης του κοινού μέσω των ΜΜΕ, όπως επίσης απαιτείται και ενημέρωση της τοπικής αυτοδιοίκησης ώστε αυτή να προχωρήσει όχι μόνο στην ενημέρωση των πολιτών, αλλά και σε πιλοτικές εφαρμογές.

Από τις έρευνες κοινής γνώμης προκύπτει ότι την υψηλότερη αποδοχή έχουν η βιοκλιματική αρχιτεκτονική και τα παθητικά ηλιακά συστήματα, ακολουθούμενα από τα ενεργητικά ηλιακά συστήματα. Τρίτη σε δημοτικότητα έρχεται η αιολική ενέργεια για ηλεκτροπαραγωγή. Χαμηλά δημοτικότητα συγκεντρώνει η ένταξη των ΑΠΕ σε πολεοδομικό επίπεδο, ενώ το χαμηλότερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν η εξοικονόμηση και χρήση εναλλακτικών μορφών ενέργειας στον τομέα των μεταφορών καθώς και η χρήση βιομάζας και απορριμμάτων για τηλεθέρμανση, γεγονός που ερμηνεύεται ως έλλειψη εξοικείωσης του κοινού με τις τεχνολογίες αυτές.

Από τα ερωτηματολόγια προκύπτει ότι οι μισοί των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι οι τοπικές κοινωνίες δεν είναι έτοιμες για εφαρμογή των ΑΠΕ, κυρίως λόγω άγνοιας του κοινού και έλλειψης ενημέρωσης, ενώ, εν γένει, το οικογενειακό περιβάλλον αντιμετωπίζει μάλλον θετικά τα θέματα ΑΠΕ και ΕΞΕ, ωστόσο με κάποιο σκεπτικισμό.

Βασικά συμπεράσματα της έρευνας αυτής ήταν ότι απαιτείται ενημέρωση του κοινού και δράσεις προς την ευαισθητοποίηση των τοπικών κοινωνιών. Οι δράσεις ενημέρωσης πρέπει επίσης να προσανατολιστούν προς τους επαγγελματίες, που μπορούν άμεσα ή έμμεσα να εφαρμόσουν τεχνολογίες ΕΞΕ ή ΑΠΕ. Επιπροσθέτως, σημαντική ώθηση σε θέματα κοινωνικής αποδοχής μπορεί να δώσει η ένταξη τέτοιων τεχνολογιών στα σχολεία. Τέλος, κρίνεται απαραίτητη η αξιοποίηση του δυναμικού συλλογικών επαγγελματικών, πολιτιστικών και περιβαλλοντικών οργανώσεων που μπορούν να επηρεάσουν τα μέλη τους και το ευρύ κοινό. Ωστόσο, απαιτείται η δημιουργία επιπλέον κινήτρων για τις τεχνολογίες αυτές σε εθνικό-πολιτικό επίπεδο, όπως ευνοϊκή νομοθεσία και γενναιόδωρη κρατική χρηματοδότηση.

Η γενική στάση των κατοίκων και των ΟΤΑ των νησιών απέναντι στις ΑΠΕ και στις τεχνικές ΕΞΕ, όσον αφορά επεμβάσεις μικρής κλίμακας, είναι μάλλον θετική, χωρίς να λείπουν ωστόσο αντιδράσεις, αντιρρήσεις, διαφωνίες και σκεπτικισμός. Η στάση των τοπικών κοινωνιών αλλάζει σε γενικές γραμμές όσο μεγαλώνουν τα MW των δυνητικών εγκαταστάσεων ΑΠΕ. Η κυρίαρχη στάση των τοπικών κοινωνιών και των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης συνοψίζεται ως εξής: «Ναι στην εγκατάσταση ΑΠΕ, αλλά κυρίως για  ικανοποίηση των αναγκών του νησιού ή του δήμου και χωρίς την οποιαδήποτε επίπτωση στα οικονομικά συμφέροντα των κατοίκων, στις ιδιοκτησίες, στον τουρισμό, στην αισθητική και στο περιβάλλον.»

Όσον αφορά δυνητικές εγκαταστάσεις ΑΠΕ μεγαλύτερης κλίμακας, δηλαδή αιολικά πάρκα ή εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης γεωθερμίας υψηλής ενθαλπίας για ηλεκτροπαραγωγή (Μήλος, Νίσυρος) η στάση πολλών κοινωνιών είναι προς το παρόν  αρνητική. Τέτοιες εγκαταστάσεις μπορεί να είναι είτε σε σύνδεση με το ηπειρωτικό δίκτυο, είτε σε δίκτυο νησιών, ή μπορεί να έχουν προταθεί για την ικανοποίηση της ηλεκτρικής ζήτησης ενός μεγάλου νησιού (π.χ. Ρόδος, Λέσβος, Χίος). Ειδικά στην περίπτωση μικρών νησιών με άφθονο αιολικό ή γεωθερμικό δυναμικό, όπου προτείνονται-προωθούνται επενδύσεις μεγάλης κλίμακας για συνεισφορά σε μεγαλύτερα δίκτυα, όπως της ηπειρωτικής Ελλάδας ή νησιωτικών δικτύων, οι αντιδράσεις είναι έντονες. Συχνά αυτές παίρνουν διαστάσεις «πολέμου» των τοπικών κοινωνιών απέναντι στους επενδυτές, τους κρατικούς φορείς και τις ΑΠΕ γενικότερα.
Βασικότερος λόγος για αυτή τη στάση των τοπικών κοινωνιών είναι η έλλειψη ενημέρωσης για:

  • Πλανητικά περιβαλλοντικά ζητήματα (κλιματική αλλαγή)
  • Οικονομικά ζητήματα σε σχέση με τις ΑΠΕ και το πραγματικό κόστος λειτουργίας των συμβατικών μονάδων
  • Τους εθνικούς στόχους της Ελλάδας και της σημασίας της συνεισφοράς των νησιών σε αυτούς

2.6 Κοινωνική Αποδοχή Αιολικής Ενέργειας

Παράγοντας «κλειδί» για μεγάλη διείσδυση των ΑΠΕ στο ελληνικό ενεργειακό ισοζύγιο είναι η εκμετάλλευση του αιολικού δυναμικού, που είναι άφθονο στην Ελλάδα και κυρίως στο Αιγαίο. Για να πετύχει η Ελλάδα  τους εθνικούς της στόχους κρίνεται αναγκαία η συνεισφορά των νησιών στην ηλεκτροπαραγωγή της χώρας με εγκατάσταση μεγάλων Αιολικών Πάρκων (Α/Π) σε αυτά και διασύνδεσή τους, όπου αυτό είναι εφικτό, με την ηπειρωτική Ελλάδα.
Προτάσεις και αιτήσεις για τέτοιου μεγέθους αιολικά πάρκα (της τάξης των 300 ΜW) έχουν ήδη γίνει για νησιά του Αιγαίου που δεν έχουν ακόμα διασυνδεθεί, όπως π.χ. τη Σκύρο και τη Σέριφο. Ωστόσο, κάθε επενδυτικό σχέδιο τέτοιας κλίμακας βρίσκει εμπόδιο στην έντονη αντίθεση των κατοίκων, που συνήθως θεωρούν τέτοιες δράσεις «απειλή» για αυτούς και για τον τόπο τους, και ίσως όχι άδικα.
Ένας από τους βασικούς λόγους εναντίωσής τους είναι η αισθητική υποβάθμιση του τοπίου. Προφανώς το θέμα της αισθητικής είναι καθαρά υποκειμενικό και είναι λογικό σε ορισμένους να αρέσουν οι ανεμογεννήτριες (Α/Γ) ενώ σε άλλους όχι. Ωστόσο, έρευνες έχουν δείξει ότι, όσον αφορά τις ΑΠΕ, ο τρόπος που τις προσεγγίζει κανείς αισθητικά εξαρτάται από σε μεγάλο βαθμό από την ενημέρωση και τη περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση. Σύμφωνα με τις έρευνες αυτές, όσο πιο ευαισθητοποιημένος και ενημερωμένος για τις κλιματικές αλλαγές είναι κανείς, τόσο πιο πρόθυμος είναι να τις δεχτεί  στην καθημερινή του ζωή, στο τόπο του, ακόμα και στην κατοικία του.
Άλλες αιτίες αντίρρησης των κατοίκων των νησιών είναι:

  • Ο φόβος τους για μείωση του τουρισμού και οικονομική ύφεση του τόπου (που είναι άμεσα συνδεδεμένος με θέματα αισθητικής)
  • Η ανησυχία για τυχόν μείωση της αξίας των ιδιοκτησιών των κατοίκων
  • Η αλλοίωση του τοπίου από τη διάνοιξη δρόμων
  • Οι επεμβάσεις σε περιοχές προστασίας της φύσης
  • Οι προτάσεις για υπερβολικά μεγέθη Α/Π, που δεν ταιριάζουν με τα ιδιαίτερα οικογεωγραφικά χαρακτηριστικά των μικρών νησιών
  • Φόβοι για θνησιμότητα των πτηνών
  • Φόβοι για υψηλά επίπεδα θορύβου
  • Φόβοι για επιπτώσεις στη υγεία των κατοίκων
  • Φόβοι για εγκατάλειψη των εγκαταστάσεων όταν περάσει ο χρόνος ζωής τους (δυστυχώς υπάρχουν τέτοια κακά παραδείγματα σε Κύθνο και Σαμοθράκη)

Οι παραπάνω αιτίες (εξαιρουμένης της περίπτωσης των υπερβολικά μεγάλων Α/Π) οφείλονται συχνά στην στην έλλειψη ενημέρωσης και εξοικείωσης των κοινωνιών με τις Α/Γ. Το κυρίαρχο ζήτημα του μεγέθους του Α/Π που θα μπορούσε να εγκατασταθεί σε ένα νησί με την μικρότερη δυνατή επέμβαση στο τοπίο, μπορεί να προσεγγιστεί με διάφορους επιστημονικούς και αποτελεσματικούς τρόπους, όπως είναι η αρχιτεκτονική τοπίου-σε συνδυασμό με μελέτη διαφόρων πιθανών σεναρίων εγκατάστασης.
Παρόλα αυτά , υπάρχουν και τοπικές κοινωνίες και ΟΤΑ νησιών που παρουσιάζονται πιο θετικές, ακόμα και σε μεγάλα Α/Π. Τέτοιες περιπτώσεις είναι αυτές που είτε έχουν ενημερωθεί σωστά, είτε έχουν εξοικειωθεί με τις Α/Γ, είτε δεν βασίζονται κυρίως στον τουρισμό για την ανάπτυξή τους, οπότε φοβούνται λιγότερο τυχόν επιπτώσεις στον τομέα αυτό.
Ένας ακόμα σημαντικός λόγος για τον οποίο αντιδρούν οι τοπικές κοινωνίες των νησιών, αλλά και της ηπειρωτικής Ελλάδας, στα έργα ΑΠΕ, και ειδικότερα στην ανέγερση Α/Π, είναι η καχυποψία προς τους ιδιώτες επενδυτές και η κακή εμπειρία από αποτυχημένες εφαρμογές. Ωστόσο, μια πρακτική για την κάμψη αυτής της αρνητικής στάσης, που έχει ήδη αποδειχτεί ότι έχει αποτελέσματα σε άλλες χώρες, είναι να συμπεριλάβουν οι επενδυτές ως μετόχους και τους κατοίκους μια περιοχής, ώστε να υπάρξει και ένα επιπλέον κίνητρο, πέρα από το αντισταθμιστικό όφελος για τους Δήμους που φιλοξενούν Α/Π και έχει ήδη οριστεί ως 3% των εσόδων Πέραν όμως των περιβαλλοντικών αιτιάσεων, οι αντιδράσεις υποκρύπτουν και άλλα αίτια λιγότερο προφανή:

  • Ανταγωνιστικά συμφέροντα (τα οποία διαμορφώνουν «κοινή γνώμη»)
  • Σύγκρουση χρήσεων γης (π.χ. προσδοκίες για τουριστική ανάπτυξη ή οικιστική επέκταση περιοχών που προορίζονται για οχλούσες δραστηριότητες)
  • Πολιτικές μεθοδεύσεις από αντίπαλες πολιτικές παρατάξεις

Συχνά το επιχείρημα είναι να καλυφθούν ενεργειακά μόνον οι – στενά εννοούμενες – τοπικές ανάγκες. Αυτό φυσικά δημιουργεί προβλήματα στην επίτευξη των εθνικών στόχων, και παραβλέπει τα πολλαπλά πλεονεκτήματα που μπορεί να προκύψουν από τις ΑΕΠ στο τοπικό επίπεδο.
Η ισοστάθμιση των εθνικών και των τοπικών προτεραιοτήτων επιβάλλεται να είναι και το σημείο αφετηρίας μιας νέας προσέγγισης, όπου η κοινή γνώμη θα πρέπει να γίνει σύμμαχος του νέου ενεργειακού σχεδιασμού στα νησιά. Η αποδοχή και συναίνεση των τοπικών κοινωνιών προϋποθέτει:

  • συστηματική ενημέρωση και διάλογο, τουλάχιστον εκεί όπου υπάρχουν ώριμες συνθήκες
  • προτροπή για ουσιαστική συμμετοχή των ΟΤΑ στη διαδικασία σχεδιασμού με εφαρμογή του Χωροταξικού στις πραγματικές συνθήκες του νησιού, εναρμόνιση των ΣΧΟΟΑΠ, ΓΠΣ κτλ.,  διερεύνηση εναλλακτικών σεναρίων χωροθέτησης με εκτίμηση επιπτώσεων και ωφελειών
  • διερεύνηση δυνατοτήτων συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας και των ΟΤΑ στα επιχειρησιακά σχήματα, κατά το πρότυπο πολλών Ευρωπαϊκών χωρών
  • παροχή ανταποδοτικών ωφελειών για την περιοχή χωροθέτησης, ώστε να υπάρξουν θετικές οικονομίες για την τοπική κοινωνία και ιδιαίτερα του ΟΤΑ όπου θα γίνει η τελική χωροθέτηση.

Το υπάρχον μεταπρατικό υπόδειγμα – εκτός των ελαχίστων μονάδων μεταποίησης εθνικού ενδιαφέροντος – συντελεί ασύμμετρα σε σχέση με τις σημερινές ευκαιρίες στη δημιουργία εγχώριας οικονομικής ανάπτυξης. Είναι αναγκαία η ολοκλήρωση της αλυσίδας έρευνα-συνεργασία πανεπιστημιακών/ ερευνητικών φορέων για την ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας και βιομηχανικής βάσης.

Οι διαφορετικές ομάδες, οι οποίες εμπλέκονται στην ανάπτυξη και  εφαρμογή των σχεδίων βιώσιμης ενέργειας είναι οι πολίτες, οι τοπικές αρχές, η οικοδομική βιομηχανία, η επιχειρηματική κοινότητα (κυρίως οι κλάδοι που σχετίζονται με τις τεχνολογίες ΑΠΕ) καθώς και οι επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά που μπορούν άμεσα να αξιοποιήσουν μικρής κλίμακας εφαρμογές.